İspanya’da serbest çalışmaya başlarken bu işi legal olarak İspanya’da nasıl yapabileceğimi araştırırken birçok terimle karşılaştım. Ancak benim gibi dijital işler yapıyorsan sürecin büyük kısmını online halledebiliyorsun. Ben önceki yazımda da bahsettiğim Xolo platformunu kullandım. İspanya’da oturum ve çalışma izniniz olduğu durumda, serbest çalışan kaydınızı, (alta de autónomo) oradan oluşturabilir, faturalarınızı (facturas) oradan kesebilirsiniz ve dijital muhasebecinize sorularınızı yazılı olarak iletebilirsiniz. Cl@ve sistemine de kayıtlı olduğum için yüz yüze gitmem gereken tek işlem, e-imzamı (certificado digital) almak için belediyede (Ajuntament) yaptığım kimlik doğrulaması oldu.
Hem İspanya’da yaşamaya başladığım hem de serbest çalışan olarak kayıt olduğum bu süreçte bazı terimlerle sık sık karşılaştım. Bu terimlere aşina olmak ve İspanyolcalarını öğrenmek, özellikle yüz yüze gitmen gereken durumlarda işine yarayabilir. Bu listede en çok karşılaştığım 25 terimi bir araya getirdim.
Kimlik ve ikamet
- NIE (Número de Identidad de Extranjero): Yabancılara verilen kimlik numarası. Banka, vergi ve sözleşme işlemlerinin hepsinde istenir.
- TIE (Tarjeta de Identidad de Extranjero): Oturum iznini gösteren fiziksel kart.
- Empadronamiento / padrón: Belediyeye adres kaydı. Birçok işlemde “certificado de empadronamiento” istenir. Ben kayıt için gittiğimde İngilizce konuşan kimse yoktu, işlemi İspanyolca halletmem gerekti. Neyse ki önceden biraz çalışarak gitmiştim. Randevudan önce temel birkaç ifadeyi hazırlamak işini epey kolaylaştırır.
- Cita previa: Randevu. Resmi kurumların çoğunda işlemler randevuyla yapılır. E-imza için kimlik doğrulamasına giderken de gerekir.
- Sede electrónica: Kurumların online işlem portalı.
- Certificado digital: E-imza. Başvuru online yapılıyor, kimlik doğrulaması için bir kez yüz yüze gitmek gerekiyor. Ben belediyede hallettim. Aldıktan sonra işlemlerin çoğu online yapılabiliyor.
- Cl@ve: Devletin online kimlik doğrulama sistemi, e-imzaya bir alternatif. Oturum izniniz ve ikametinizle birlikte yüz yüze gidip şifresini almak gerekiyor. Ehliyet değişimi gibi işlemleriniz için de buna sahip olmak işleri kolaylaştırır.
Vergi ve sosyal güvenlik
- Agencia Tributaria (Hacienda): Vergi dairesi. Günlük dilde genellikle “Hacienda” deniliyor.
- Seguridad Social: Sosyal güvenlik kurumu.
- Alta de autónomo: Serbest çalışan olarak kayıt olmak. Hacienda, Seguridad Social ve Alta de autónomo kaydı Xolo gibi platformlar üzerinden online yapılabiliyor.
- Modelo 036: Vergi dairesine faaliyet başlangıcını bildirdiğin form.
- Epígrafe IAE: Faaliyet kodu, yani ne iş yaptığını tanımlayan sınıflandırma.
- RETA: Serbest çalışanların bağlı olduğu sosyal güvenlik rejimi.
- Cuota de autónomo: Her ay ödenen sosyal güvenlik primi.
- Tarifa plana: Yeni başlayanlara ilk dönemde uygulanan indirimli prim.
- IVA: KDV. Genel oran %21.
- IRPF: Gelir vergisi.
- Retención: Şirketlere kestiğin faturalarda uygulanan stopaj.
- Modelo 303: Üç ayda bir verilen KDV beyannamesi.
- Modelo 130: Üç ayda bir yapılan gelir vergisi peşin ödemesi.
- Declaración de la renta: Yıllık gelir vergisi beyannamesi.
Günlük iş hayatı
- Gestor / gestoría: Muhasebe ve resmi işlemleri takip eden danışman. Dijital gestor hizmetleriyle sorularını online olarak iletebiliyorsun.
- Factura: Fatura. İspanya’da fatura üzerinde belirli bilgilerin bulunması zorunlu. Bir platform üzerinden kesmek bu kısmı kolaylaştırıyor.
- Domiciliación: Otomatik ödeme talimatı. Primler ve vergiler genellikle bankadan bu yolla çekilir.
- Baja: Kaydı kapatmak. Alta’nın tersi, faaliyeti sonlandırdığında kullanılır.
Son bir not
Bu liste ilk bakışta uzun görünebilir, ama süreç gözünüzü korkutmasın. Dijital işler yapıyorsan adımların çoğunu online ve kendi hızında tamamlayarak hızlıca süreci tamamlayabilirsin.